Şirketini Bulgaristan’a taşımak yasal mı? ANAF ile gerçekte ne olur

Gerçekten yasal mı? Sınırda bir şey yapmış olmuyor muyum?

Yasal — hatta AB antlaşmalarının sana garanti ettiği bir haktır. Bulgaristan 2007’den beri AB üyesidir. Şirketini hangi ülkede tutacağını, daha düşük vergisi olduğu için bile seçmek, faaliyet gerçek olduğu sürece meşru vergi optimizasyonudur. Bu kaçamak değil; AB tek pazarının temel taşlarından biri olan yerleşme özgürlüğüdür, Avrupa Birliği’nin İşleyişi Hakkında Antlaşma’nın 49. maddesinde açıkça yazılıdır. Metin şunu söyler:

“Yerleşme özgürlüğü, serbest meslek faaliyetlerine erişimi ve bunların yürütülmesini, ayrıca işletmelerin kurulmasını ve yönetilmesini [...] yerleşilen ülkenin kendi vatandaşları için belirlediği koşullar altında kapsar.”

Düz Türkçesi: bir üye devlet vatandaşı olarak başka bir üye devlette şirket açma ve yönetme hakkın vardır. Bu kadar.

Bir şirketi yasa dışı yapan bayrağı değildir. Yalandır: gerçek faaliyeti olmayan, sadece kâğıt taşımak için tutulan şirket. Sorun Bulgaristan değil, budur.

Bulgaristan’da şirket açarsam ANAF otomatik beni hedefe alır mı?

Hayır. Bulgaristan’da tek ortaklı Limited Şirket (Ltd. Şti.) kaydettiğin anda ANAF’ta kırmızı ışık yanmaz. Bu efsane boşuna çok insanı korkutuyor.

Net olalım. ANAF România’nın Bulgaristan’da yetkisi yoktur. Orada doğru ve temiz kurulmuş şirket Bulgar şirketidir, Bulgar hukukuna tabidir — România’da kontrole gelmez. Bulgar bankası România’daki kimseye müşterileri hakkında bilgi vermek zorunda değildir; ANAF gerçekten veri isterse resmi olarak Bulgar vergi makamından talep eder, o makam da bankaya sorabilir — bu rutin değil, belirli durumlarda olur.

ANAF’ın gözünde kalan kişi ise sensin, birey olarak. Ortak veya yönetici olarak genelde Romanyalı vergi mukimisin — burada da yükümlülüklerin vardır, örneğin çektiğin temettüleri beyan etmek gibi. Ama bunların da sınırı vardır. Ana ayrımı unutma: şirket Bulgardır ve Bulgar kalır; sen, insan olarak Romanyalı mukim yükümlülüklerini taşırsın. İki farklı katman.

(Vergisel bilgi değişimi AB düzeyinde CRS standardı ve “DAC6” direktifiyle düzenlenir. Senin durumunda tam olarak ne uygulanır, genel sayfada değil, görüşmede söylenir.)

ANAF tam olarak neye bakar?

Özünde tek şeye: faaliyet gerçekte nerede oluyor?

Şirket kâğıt üzerinde Bulgaristan’da ama sen onu tamamen București’deki salondan yönetiyorsan — tüm kararlar buradan alınıyor, iş buradan yapılıyor, her şey burada dönüyorsa — Romanya vergi idaresi “bu şirket fiilen România’dan yönetiliyor, dolayısıyla onu Romanyalı şirket gibi vergileriz” diyebilir. Bulgar sertifikasında ne yazdığı tek başına belirleyici olmaz.

Bunun kanundaki adı “etkin yönetim yeri”dir (Codul Fiscal, madde 8¹). Şirket kararlarının fiilen alındığı yer România ise şirket burada vergi mukimi sayılabilir (madde 7) — ve buna göre vergilenebilir. România ile Bulgaristan arasındaki Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (Kanun 5/1995) da aynı kritere bakar.

Teknik terim “işyeri/sabit yer” veya “etkin yönetim yeri”dir. Kısaca: şirketin nerede kayıtlı olduğundan çok, nereden yönetildiği ve işin nerede gerçekten yapıldığı önemlidir.

Bulgaristan’daki şirketimin gerçek olduğunu nasıl gösteririm?

İşin özü burada. İyi haber: karmaşık değil. Bir kontrolde bakılan — ve gösterebileceğin — birkaç somut şey vardır:

• Bulgaristan’da gerçek bir adres, beş yüz şirketin paylaştığı posta kutusu değil;
• gerçekten yürüyen sözleşmeler ve faaliyet;
• çalışan bir Bulgar banka hesabı;
• Bulgaristan’dan bir telefon numarası.

Dürüstçe? Birinin bakabileceği şeyler de büyük ölçüde bunlardır. Ama tam da bunlar canlı şirket ile karton şirket arasındaki farkı yaratır. Bizim rolümüz de burada başlar: sana sadece sertifika satmayız, güvende kalmanı sağlayan gerçek maddeyi kurmana yardım ederiz.

Bulgaristan offshore gibi bir şey mi? Kara listede mi?

Hayır. Ve zaten olamaz. Bulgaristan offshore yargı alanı değildir — kurumlar vergisi %10 olan bir AB ülkesidir. Düşük vergi offshore demek değildir. Offshore gizlilik ve şeffaflık eksikliğiyle yaşar; Bulgaristan România ile aynı Avrupa raporlama kurallarına tabidir. Bu yüzden iş birliği yapmayan yargı alanları listesinde değildir ve vergi cenneti muamelesi göremez.

Karışıklık kelimelerden gelir: biri “offshore şirket” arar, Bulgaristan’ı bulur ve aynı kaba koyar. Oysa Bulgar şirketiyle Avrupa Birliği’nin içindesin — aynı kurallar, sadece daha yumuşak vergiler.

Orada bir adresim varsa vergiden kurtulmuş olmuyor muyum?

Doğal bir soru ve çok kişi sorar — Bulgaristan’da “posta kutusu” şirketle vergilerden kurtulma fikri cazip görünür. Neden öyle göründüğü anlaşılır. Ama gerçek daha nüanslı ve nazikçe söylemek gerekir: gerçek faaliyeti olmayan bir şirket — sadece adres ve çerçeveli sertifika — hiçbir şeyi çözmez. Hatta yukarıdaki sebeple seni zora sokabilir: faaliyet gerçekte nerede?

İyi tarafı şu: işleri doğru yapmak zor değil. “Yasal mı yasa dışı mı” meselesinden çok, adam gibi kurulmuş şirket ile göstermelik şirket farkıdır. İlki mucize istemez — sadece konuştuğumuz maddeyi ister. Onu birlikte kurarız.